Στα 14 δισ. δολάρια ετησίως το τίμημα των γεωπολιτικών κρίσεων για τη διεθνή ναυτιλία
- Λεπτομέρειες
- Κατηγορία: ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ - ΕΡΕΥΝΕΣ
- Δημοσιεύτηκε στις Τρίτη, 20 Ιανουαρίου 2026 14:41
Το συνολικό ετήσιο κόστος που προκαλούν οι γεωπολιτικές κρίσεις σε κομβικά θαλάσσια περάσματα φθάνει τα 14 δισ. δολάρια σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Την έρευνα υπογράφουν οι Jasper Verschuur, Johannes Lumma και ο καθηγητής Jim Hall και βασίζεται σε συστηματική αποτύπωση των οικονομικών συνεπειών που προκαλούν οι διαταραχές στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η ανάλυση αναδεικνύει μια βαθύτερη διαρθρωτική αδυναμία του παγκόσμιου εμπορίου, τη μεγάλη εξάρτησή του από έναν περιορισμένο αριθμό στενών θαλάσσιων διαδρόμων. Τα σημεία αυτά, τα οποία συγκεντρώνουν τεράστιους όγκους εμπορίου και ενεργειακών ροών, βρίσκονται ολοένα και συχνότερα στο επίκεντρο γεωπολιτικών εντάσεων, ένοπλων συγκρούσεων και φυσικών κινδύνων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι διαταραχές σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα επηρεάζουν κάθε χρόνο θαλάσσιο εμπόριο συνολικής αξίας περίπου 192 δισ. δολαρίων. Οι οικονομικές επιπτώσεις δεν εξαντλούνται σε μεμονωμένα γεγονότα, αλλά αποκτούν μόνιμα χαρακτηριστικά, καθώς καθυστερήσεις, αναδρομολογήσεις πλοίων, αυξημένα ασφάλιστρα και υψηλότεροι ναύλοι μετατρέπονται σε σταθερό κόστος για τη ναυτιλία και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η μελέτη εξετάζει 24 στρατηγικά θαλάσσια περάσματα, μεταξύ των οποίων η Διώρυγα του Σουέζ, το στενό Bab el-Mandeb και τα Στενά της Μάλακκας, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και των ενεργειακών μεταφορών. Από τα στοιχεία προκύπτει ότι οι άμεσες οικονομικές απώλειες λόγω κρίσεων σε αυτά τα σημεία ανέρχονται σε 10,7 δισ. δολάρια σε ετήσια βάση, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 0,04% του συνολικού παγκόσμιου εμπορίου.
Παράλληλα, καταγράφονται πρόσθετες απώλειες ύψους 3,4 δισ. δολαρίων ετησίως, οι οποίες συνδέονται με την αύξηση του κόστους μεταφοράς. Κάθε φορά που ένα θαλάσσιο πέρασμα καθίσταται επικίνδυνο ή προσωρινά αδιάβατο, οι ναύλοι αυξάνονται, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις ναυτιλιακές εταιρείες και τους φορτωτές.
Οι επιπτώσεις εμφανίζονται εντονότερες σε χώρες που εξαρτώνται άμεσα από συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οικονομίες όπως της Αιγύπτου, της Υεμένης, του Ιράκ και του Παναμά, όπου η γεωγραφική θέση και ο ρόλος τους στις διεθνείς θαλάσσιες ροές καθιστούν κάθε διακοπή της ναυσιπλοΐας κρίσιμο παράγοντα αστάθειας. Ωστόσο, το κόστος δεν περιορίζεται σε εθνικό επίπεδο, αλλά μεταφέρεται διεθνώς μέσω αυξημένων μεταφορικών δαπανών και πιέσεων στις αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το εύρημα ότι οι κίνδυνοι στα θαλάσσια περάσματα συχνά συνυπάρχουν. Ένοπλες συγκρούσεις, τρομοκρατικές ενέργειες και πειρατεία εκδηλώνονται ταυτόχρονα στις ίδιες περιοχές, όπως στο Bab el-Mandeb, στον Βόσπορο και στα Στενά Lombok, αυξάνοντας τη συχνότητα και την ένταση των διαταραχών.
Την εικόνα επιβαρύνουν περαιτέρω τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η μελέτη επισημαίνει ότι σημαντικό ποσοστό τροπικών κυκλώνων επηρεάζει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, περιορίζοντας τις δυνατότητες εναλλακτικών διαδρομών και αυξάνοντας τον κίνδυνο πολλαπλών, παράλληλων διαταραχών.
Οι συνέπειες αυτών των εξελίξεων ξεπερνούν τα όρια της ναυτιλίας. Καθυστερήσεις στη μεταφορά πρώτων υλών, βιομηχανικών εξαρτημάτων και ενεργειακών φορτίων μπορούν να προκαλέσουν διακοπές στην παραγωγή, ελλείψεις και αυξήσεις τιμών, με το τελικό κόστος να μετακυλίεται σε επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Οι συντάκτες της μελέτης καταλήγουν ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη σταθερότητα του διεθνούς εμπορίου. Η διαφοροποίηση διαδρομών, η δημιουργία αποθεμάτων ασφαλείας και οι επενδύσεις στην ασφάλεια των θαλασσίων οδών αναδεικνύονται ως αναγκαίες παρεμβάσεις σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
