www.TheSeaNation.gr

EU ETS: Ο «σιωπηρός πόλεμος» των λιμανιών…

Τουρκία, Αίγυπτος, Μαρόκο. Τρείς χώρες με κομβικής σημασίας λιμάνια βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο αναλύσεων για το ρόλο που θα διαδραματίσουν το τρέχον έτος όσον αφορά στο EU ETS και τις επιλογές των ναυτιλιακών εταιριών διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων. Πρόσφατη ανάλυση της Sea-Intelligence υπογραμμίζει πώς το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της Ε.Ε., EU ETS θα επηρεάσει τα δίκτυα εμπορευματοκιβωτίων Ασίας-Ευρώπης το 2026.
Σύμφωνα με το ETS, οι carriers πρέπει να αποδίδουν δικαιώματα άνθρακα για το 100% των εκπομπών μεταξύ δύο λιμένων της ΕΕ και το 50% για ταξίδια μεταξύ ενός λιμένα της ΕΕ και ενός λιμένα εκτός ΕΕ.
Για να αποφευχθεί η καταστρατήγηση, μεγάλοι περιφερειακοί κόμβοι μεταφόρτωσης όπως η Ταγγέρη (Μαρόκο) και το Πορτ Σάιντ (Αίγυπτος) ταξινομούνται ως μη επιλέξιμοι «τελευταίοι λιμένες», που σημαίνει ότι ένα πλοίο που ταξιδεύει Σιγκαπούρη-Ταγγέρη-Ρότερνταμ, για παράδειγμα, φορολογείται για το 50% του πλήρους ταξιδιού.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι carriers μετριάζουν την έκθεση στο ETS χρησιμοποιώντας κοντινά λιμάνια εκτός Ε.Ε. για να επαναφέρουν τους υπολογισμούς της απόστασης, αναφέροντας ουσιαστικά μικρότερες αποστάσεις πλεύσης.
Η χαρτογράφηση των εναλλαγών λιμένων των υπηρεσιών Ασίας-Ευρώπης δείχνει ότι τα πρόσφατα ανακοινωθέντα δίκτυα για το 2026 μειώνουν τη συνολική απόσταση πλεύσης με χρέωση ETS κατά 11% σε σύγκριση με τα δίκτυα του 2025.
Το 2025 ήταν η χρονιά όπου μεγάλες εταιρίες διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων που διαθέτουν «βραχίονες» λιμενικής διαχείρισης «τοποθετήθηκαν στρατηγικά» σε Μεσογειακά λιμάνια που δεν ανήκουν στην Ε.Ε. για λόγους προφανείς. Ωστόσο οι τοποθετήσεις αυτές, κατά τους αναλυτές, μέλλεται να αλλάξουν τις συνδέσεις του short sea σε μία περίοδο μάλιστα όπου η κρίση του Περσικού Κόλπου αλλά και της Ερυθράς έχει αλλάξει θεαματικά τον «κύκλο» των προσεγγίσεων από την Ανατολική στη Δυτική Μεσόγειο. Ισπανικά Γαλλικά και Ιταλικά λιμάνια δεν «βλέπουν με καλό μάτι» το σκηνικό που διαμορφώνεται στη Μεσόγειο με τα εκτός Ε.Ε. λιμάνια, με τα Αιγυπτιακά, Ελληνικά και Τουρκικά λιμάνια να «τοποθετούνται» την ίδια στιγμή στα τέλη των διαδρομών των πλοίων με ότι αυτό συνεπάγεται.
Η ανάπτυξη του transshipment στην παρούσα συγκυρία, με την Ερυθρά Θάλασσα εν μέρει «κλειστή» λόγω της επιλογής του περίπλου της Αφρικής από τις εταιρίες, ανησυχεί διπλά τους φορτωτές αλλά και το λιανεμπόριο που διαβλέπει τις αυξήσει στα κόστη μεταφοράς να εκτοξεύονται στη στρατόσφαιρα ελέω του κόστους των πετρελαιοειδών από την κρίση στο Ορμούζ, των επίναυλων που ανακοινώνονται, τις σταλίες από τα «μπουκωμένα» λιμάνια με εμπορευματοκιβώτια, αλλά και του φόβου ότι η εφοδιαστική θα υποστεί διακοπές από πιθανή έλλειψη κενών εμπορευματοκιβωτίων. Αν και για τους φορτωτές και το λιανεμπόριο το EU ETS δεν αποτελεί την «πρώτη αιτία του πονοκεφάλου» ο υπολογισμός του ωστόσο στην παρούσα διεθνή οικονομική συγκυρία μάλλον θα έρθει να προστεθεί στις άλλες χρεώσεις με ότι αυτό συνεπάγεται. Με τις συζητήσεις πάντως περί ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας να συνεχίζονται τα ερωτήματα για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών λιμένων και δη εκείνων της Μεσογείου πληθαίνουν.