www.TheSeaNation.gr

Εγκατάλειψη ναυτικών 2025 Η έκρηξη των περιστατικών και ο ρόλος του σκιώδους στόλου

Η αύξηση της εγκατάλειψης ναυτικών το 2025 συνοδεύεται από μια σαφή μετατόπιση του βάρους των περιστατικών προς τον λεγόμενο σκιώδη στόλο (shadow fleet), σύμφωνα με στοιχεία της International Transport Workers’ Federation (ITF) και του International Labour Organization (ILO) και την επεξεργασία δεδομένων του Lloyd’s List Intelligence.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2025 ήταν η δυσμενέστερη χρονιά που έχει καταγραφεί, με 6.223 ναυτικούς εγκαταλελειμμένους σε 410 πλοία, ενώ σε συγκεκριμένα τμήματα της αγοράς —δεξαμενόπλοια και LPG carriers— ο σκιώδης στόλος εμφανίζεται να συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος των καταγεγραμμένων περιστατικών.

Ειδικότερα, από τις 46 περιπτώσεις εγκατάλειψης σε tankers και LPG carriers άνω των 5.000 dwt που καταγράφηκαν το 2025, οι 27 αφορούσαν πλοία που περιλαμβάνονται στις watchlists του Lloyd’s List Intelligence ως shadow fleet, ποσοστό περίπου 66%.

Η αναλογία αυτή είναι αυξημένη σε σχέση με την περίοδο Ιανουαρίου 2023 – Σεπτεμβρίου 2024, όπου το αντίστοιχο ποσοστό είχε καταγραφεί στο 50%. Σε δύο πλοία σημειώθηκαν δύο περιστατικά εγκατάλειψης μέσα στο ίδιο έτος, στοιχείο που δείχνει επαναληπτικότητα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η κατανομή ανά τύπο πλοίου αποτυπώνει εντονότερη συγκέντρωση στα LPG carriers. Τα shadow LPG vessels κάλυψαν το σύνολο των εγκαταλείψεων σε LPG πλοία άνω των 5.000 dwt (με μία εξαίρεση μη-shadow πλοίου 3.000 dwt), ενώ στα δεξαμενόπλοια η συμμετοχή του shadow fleet αντιστοιχούσε στο 60% των περιστατικών.

Η δυσανάλογη παρουσία προκύπτει και από τη σύγκριση με το μερίδιο του σκιώδους στόλου στον παγκόσμιο στόλο: εκτιμάται ότι τα shadow fleet πλοία αντιστοιχούν περίπου στο 20% των δεξαμενόπλοιων και στο 7,5% των LPG carriers, γεγονός που υποδηλώνει υψηλότερη αναλογία περιστατικών εγκατάλειψης σε σχέση με το συνολικό τους βάρος στην αγορά.

Σε συνολικό επίπεδο, η ITF καταγράφει ότι οι εγκαταλείψεις ναυτικών αυξήθηκαν για έκτη συνεχόμενη χρονιά, με τα περιστατικά να καταγράφονται σε 410 πλοία το 2025, έναντι 312 το 2024 και 132 το 2023. Η αύξηση το 2025 αντιστοιχεί σε περίπου 31%, μετά την έντονη άνοδο του 2024, όταν οι εγκαταλείψεις είχαν αυξηθεί κατά 136% σε ετήσια βάση. Η ITF εκτιμά επίσης ότι οι οφειλές από απλήρωτους μισθούς το 2025 ανήλθαν σε 25,8 εκατ. δολάρια, ενώ ανακτήθηκαν περίπου 16,5 εκατ. δολάρια.

Το πλαίσιο ορισμού της εγκατάλειψης προκύπτει από τη Maritime Labour Convention (MLC), σύμφωνα με την οποία εγκατάλειψη υφίσταται όταν ο πλοιοκτήτης δεν καλύπτει τα έξοδα επαναπατρισμού, αφήνει τον ναυτικό χωρίς υποστήριξη ή συντήρηση ή έχει διακόψει ουσιαστικά τη σχέση με το πλήρωμα, περιλαμβανομένης της μη καταβολής μισθών για διάστημα δύο μηνών.

Με τις τροποποιήσεις του MLC, τα κράτη σημαίας υποχρεούνται να διασφαλίζουν την ύπαρξη συστήματος χρηματοοικονομικής ασφάλειας για πλοία υπό τη σημαία τους, ώστε να καλύπτονται μισθοί, τροφή και προμήθειες, καθώς και ο επαναπατρισμός, ενώ οφείλουν να διευκολύνουν την άμεση επιστροφή των εγκαταλελειμμένων ναυτικών.

Ως προς τις σημαίες που εμφανίζονται συχνότερα στα καταγεγραμμένα περιστατικά, οι μεταβολές σε σχέση με το προηγούμενο έτος είναι περιορισμένες. Ο Παναμάς βρίσκεται στην πρώτη θέση με 68 περιστατικά, ακολουθούν η Τανζανία με 41, το St Kitts and Nevis με 40 και οι Κομόρες με 34, ενώ καταγράφηκαν 46 περιστατικά σε πλοία με άγνωστη ή ψευδή σημαία. Το St Kitts and Nevis αποτελεί τη μοναδική νέα είσοδο στην πρώτη πεντάδα, με αύξηση περιστατικών κατά 150% το 2025.

Στην καταγραφή ανά εθνικότητα ναυτικών, οι περισσότεροι εγκαταλελειμμένοι προέρχονται από την Ινδία (1.125), ακολουθούν οι Φιλιππίνες (539), η Συρία (309), η Ινδονησία (274) και η Ουκρανία (248). Η ITF ζητά πρόσθετες υποχρεώσεις διαφάνειας από τα κράτη σημαίας, με στόχο να καθιερωθεί ως προϋπόθεση εγγραφής ενός πλοίου η καταγραφή του beneficial owner και των στοιχείων επικοινωνίας του.

Παράλληλα, αναφέρεται στην πρακτική της Directorate General of Shipping της Ινδίας, η οποία εντόπισε 86 πλοία συνδεδεμένα με εγκαταλείψεις, κρατήσεις σε λιμάνια και μη διαθεσιμότητα ιδιοκτητών και τα ενέταξε σε καθεστώς αποκλεισμού, απαγορεύοντας σε ινδικές εταιρείες να τοποθετούν Ινδούς ναυτικούς σε αυτά.

Τα στοιχεία του 2025 δείχνουν ότι, σε συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων, ο σκιώδης στόλος συγκεντρώνει υψηλότερο ποσοστό περιστατικών εγκατάλειψης σε σχέση με τη συμμετοχή του στη συνολική αγορά, ενώ συνολικά το φαινόμενο των abandonments συνεχίζει να κινείται σε αυξητική πορεία σε επίπεδο αριθμών και οικονομικών οφειλών.