Ορμούζ: Υπέρ της ελεύθερης ναυσιπλοΐας ο ΙΜΟ- «Καμία νομική βάση» για επιβολή τελών διέλευσης λέει ο Ντομίνγκεζ

«Καμία νομική βάση» δεν υπάρχει για την επιβολή τελών διέλευσης ( διοδίων) στα Στενά του Ορμούζ, όπως ζητάει το Ιράν, επανέλαβε ο γ.γ. του Διεθνούς Οργανισμού Ναυσιπλοΐας (ΙΜΟ) Αρσένιο Ντομίνγκεζ, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε.

Όπως ανέφερε τα διεθνή στενά που χρησιμοποιούνται για τη ναυσιπλοΐα δεν μπορούν να επιβαρύνονται με φόρους, τέλη ή άλλου είδους οικονομικές χρεώσεις. Η τοποθέτησή του έρχεται τη στιγμή που στην Τεχεράνη εξετάζεται νομοσχέδιο για ενισχυμένο στρατιωτικό έλεγχο στην περιοχή. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Ebrahim Azizi, οι ένοπλες δυνάμεις θα αναλάβουν την εποπτεία της διέλευσης πλοίων, με στόχο τον περιορισμό πρόσβασης σε όσα χαρακτηρίζονται ως «εχθρικά πλοία».
Το ίδιο σχέδιο προβλέπει επίσης ότι τυχόν τέλη διέλευσης θα καταβάλλονται αποκλειστικά σε ιρανικό νόμισμα, το ριάλ, ενισχύοντας τον έλεγχο της Τεχεράνης στη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο.
Ο επικεφαλής του IMO ανέφερε ότι βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν, στο πλαίσιο προσπαθειών αποκλιμάκωσης της έντασης. Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό οποιοδήποτε σενάριο λειτουργίας των Στενών με την επιβολή διοδίων ή οικονομικών ανταλλαγμάτων. Παράλληλα, επιβεβαίωσε ότι το σχέδιο για την απομάκρυνση περίπου 20.000 ναυτικών που παραμένουν εγκλωβισμένοι σε περίπου 1.600 πλοία στον Περσικό Κόλπο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς την εξασφάλιση συνθηκών ασφαλούς ναυσιπλοΐας, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία σύνδεση της διαδικασίας με πληρωμές διοδίων.

Η πρόταση του Ιράν

Η διαπραγματευτική αντιπροσωπεία του Ιράν παρουσίασε στον Λευκό Οίκο μια προσφορά για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αλλά με ένα τίμημα: η προσφορά θα εξαρτηθεί από την αναβολή των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σε απροσδιόριστη μελλοντική ημερομηνία. Εάν η κυβέρνηση Τραμπ δεχόταν, θα διαιώνιζε πολλές από τις δραστηριότητες που ο Λευκός Οίκος ήλπιζε να εξαλείψει, συμπεριλαμβανομένης της συνέχισης του εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν. Στον πρόεδρο δεν αρέσει η πρόταση, είπαν πολλοί αξιωματούχοι στους New York Times αργά τη Δευτέρα.

Σύμφωνα με το σχέδιο, τόσο το Ιράν όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χαλαρώσουν τους αποκλεισμούς μονομαχίας τους στο στενό. Αυτό θα επέτρεπε στο εμπόριο να ρέει ελεύθερα από και προς τα κράτη του Κόλπου, αποκαθιστώντας την πρόσβαση του κόσμου στο αραβικό πετρέλαιο - με την επιφύλαξη των χρονοδιαγραμμάτων που απαιτούνται για την αποναρκοθέτηση της πλωτής οδού και την επανεκκίνηση των κλειστών πετρελαιοπηγών. Θα επιτρέψει επίσης στο Ιράν να ξαναρχίσει πλήρως τις πωλήσεις πετρελαίου στην Κίνα, μια ζωτική πηγή εσόδων σε ξένο συνάλλαγμα που εγγυάται τον στρατό του, το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και τις δραστηριότητες πυρηνικού εμπλουτισμού.Ο Λευκός Οίκος δεν έχει επιβεβαιώσει τις λεπτομέρειες της πρότασης του Ιράν και ένας εκπρόσωπος είπε στα μέσα ενημέρωσης ότι η κυβέρνηση δεν θα διαπραγματευτεί μέσω του Τύπου. Η άλλη επιλογή που εξετάζεται είναι να συνεχιστεί ο αποκλεισμός της ιρανικής ναυτιλίας από τις ΗΠΑ, ελπίζοντας ότι η έλλειψη εξαγωγικής ικανότητας δεξαμενόπλοιων θα αναγκάσει το Ιράν να αρχίσει να κλείνει τα πηγάδια - δυνητικά βλάπτοντας τη μακροπρόθεσμη παραγωγή του.

Εναλλακτικές διαδρομές

Η εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης Fatemeh Mohajerani δήλωσε στο ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr ότι πάνω από 200.000 φορτηγά χρησιμοποιούν το συνοριακό πέρασμα Bazargan ετησίως και ότι τους τελευταίους τρεις μήνες έχουν πραγματοποιηθεί 45.000 διελεύσεις πέρα από τα σύνορα. Το πέρασμα Barzagan βρίσκεται στα τουρκικά σύνορα με την επαρχία του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν του Ιράν. Ο σκοπός των σχολίων της εκπροσώπου ήταν ξεκάθαρα να διαφημίσει πώς ακόμη και αν ο θαλάσσιος αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών εμπόδιζε τις εισαγωγές δια θαλάσσης, τότε το Ιράν είχε εναλλακτικές διαδρομές για τη διεξαγωγή του εμπορίου. Υπάρχουν σημαντικές εγκαταστάσεις διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων στο τελωνείο και στις δύο πλευρές των συνόρων. Από το Bazargan υπάρχουν δύο διαδρομές φορτηγών που κατευθύνονται προς την καρδιά του Ιράν, δρόμοι μονής κατεύθυνσης σε καλή κατάσταση που συγκλίνουν στην Ταμπρίζ περίπου 170 μίλια μακριά στην κύρια διαδρομή 32. Από την Ταμπρίζ και από εκεί στην Τεχεράνη, βαθύτερα στο Ιράν, υπάρχει πρόσβαση στο ιρανικό σιδηροδρομικό σύστημα και το οδικό δίκτυο βελτιώνεται στη συνέχεια για φορτηγά μεγάλων αποστάσεων.Το Ιράν συνδέεται επίσης με την Κίνα σιδηροδρομικώς μέσω του Τουρκμενιστάν και του Καζακστάν, εισερχόμενο στο Ιράν από το σημείο ελέγχου διέλευσης των συνόρων Inche-Burun στη βορειοανατολική επαρχία Golestan του Ιράν που συνορεύει με την Κασπία Θάλασσα. Η πρώτη εμπορευματική υπηρεσία στη διαδρομή το 2024 χρειάστηκε δέκα ημέρες για να φτάσει στην Τεχεράνη από το Xi'an της Κίνας. Η διαδρομή υποτίθεται ότι αποτελεί μέρος του Διεθνούς Διαδρόμου Μεταφορών Βορρά-Νότου, ένα βασικό έργο για τα έθνη BRICS και την κινεζική πρωτοβουλία Belt and Road.

Η Ελλάδα και η κοινή δήλωση 90 χωρών

Η Ελλάδα συμμετείχε σε κοινή δήλωση περισσότερων από 90 χωρών για τη θαλάσσια ασφάλεια, υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στα Στενά του Ορμούζ, την οποία εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών του Μπαχρέιν Αμπντουλατίφ μπιν Ρασίντ αλ Ζαγιάνι, στην έδρα του ΟΗΕ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Μπαχρέιν υπογράμμισε ότι η διεθνής κοινότητα συναντάται «σε μια στιγμή αυξανόμενης ανησυχίας για την ασφάλεια της διεθνούς ναυσιπλοΐας», επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ ανέδειξαν «τους σημαντικούς κινδύνους που συνδέονται με ενδεχόμενες διαταραχές σε αυτές τις θαλάσσιες διαδρομές, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέραν της περιοχής».
Ανέφερε ότι οι συμμετέχουσες χώρες «επαναβεβαιώνουμε την πλήρη στήριξή μας στην Απόφαση 2817 του ΣΑ ΟΗΕ, η οποία καταδικάζει τις επιθέσεις του Ιράν κατά των γειτονικών του χωρών», προσθέτοντας ότι «το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στα Στενά συνιστούν απειλή για τη διεθνή ασφάλεια και για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες ναυσιπλοΐας».
Παράλληλα τόνισε ότι «η ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών αποτελεί θεμέλιο της παγκόσμιας ασφάλειας και ευημερίας» και ότι «τα δικαιώματα και οι ελευθερίες ναυσιπλοΐας δεν πρέπει να απειλούνται ή να αναστέλλονται παρανόμως».
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη νομική διάσταση, με ρητή αναφορά ότι απορρίπτεται «κάθε προσπάθεια παράνομης απειλής ή αναστολής των δικαιωμάτων και ελευθεριών ναυσιπλοΐας, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής διοδίων, κάτι που θα συνιστούσε παραβίαση του διεθνούς δικαίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας», ενώ υπογραμμίστηκε ότι οι ιρανικές ενέργειες «παρεμποδίζουν ήδη τη διεθνή ναυτιλία, αυξάνουν το κόστος και προκαλούν αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και στις κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού πολύ πέραν της περιοχής».
Ο ΥΠΕΞ του Μπαχρέιν, επανέλαβε ακόμη τη στήριξη προς τον ΙΜΟ, σημειώνοντας ότι οι χώρες θα συνεχίσουν να συνεργάζονται ώστε η ναυτιλία «να μπορέσει να επαναλάβει τη λειτουργία της μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες».
Κλείνοντας, δήλωσε ότι η πρωτοβουλία «παραμένει ανοικτή για να προσχωρήσουν και άλλα κράτη-μέλη των Ηνωμένων Εθνών», ενθαρρύνοντας νέα συμμετοχή, και εξέφρασε την προσδοκία του για την ανοικτή συζήτηση υψηλού επιπέδου του Συμβουλίου Ασφαλείας, στην οποία - όπως είπε - θα συμμετάσχουν «περισσότερες από 80 χώρες».